15 Ιουλίου, 2024

Χρόνιος βήχας: Τι είναι και πώς μπορείτε να τον αντιμετωπίσετε

Αν και μπορεί να μην μας αρέσει, ο βήχας έχει μια λειτουργία και μας κάνει καλό. Απομακρύνει υλικό από τους αεραγωγούς και ο βήχας συμβάλλει στην προστασία των πνευμόνων από τα εισπνεόμενα σωματίδια, καθώς είναι ένας αμυντικός μηχανισμός του οργανισμού για τη μετακίνηση και την αποβολή των εκκρίσεων. Υπάρχουν τρεις τύποι βήχα, ο οξύς βήχας (ή βήχας που δεν διαρκεί περισσότερο από τέσσερις εβδομάδες), ο υποξεία βήχας (έως οκτώ εβδομάδες) και ο χρόνιος βήχας.

Ο τελευταίος χαρακτηρίζεται από το γεγονός ότι έχει «διάρκεια άνω των οκτώ εβδομάδων ή περισσότερο στους ενήλικες ή τεσσάρων εβδομάδων στα παιδιά», λέει στο CuídatePlus η Marina Aparicio, πνευμονολόγος και συντονίστρια του τομέα άσθματος της Ισπανικής Εταιρείας Πνευμονολογίας και Θωρακοχειρουργικής (Separ). Όπως και άλλοι βήχες, ο χρόνιος βήχας «μπορεί επίσης να είναι μη παραγωγικός (γνωστός ως ξηρός βήχας) ή να συνοδεύεται από απόχρεμψη».

Ο οξύς βήχας «είναι καλοήθης και αυτοπεριοριζόμενος με την πάροδο του χρόνου και μπορεί να οφείλεται σε μολυσματικά αίτια, όπως ιούς που προσβάλλουν το ανώτερο αναπνευστικό σύστημα», αναφέρει το Separ. Ομοίως, «η ιγμορίτιδα είναι η αιτία του οξέος βήχα στο 10% των περιπτώσεων και η πνευμονία στο 8%».

Όπως επισημαίνει ο Aparicio, στην περίπτωση του χρόνιου βήχα «πρόκειται για ένα πολύ συχνό σύμπτωμα στην κλινική πρακτική, με μεταβλητό επιπολασμό στον γενικό πληθυσμό μεταξύ 3,3 και 12%, και ενδεχομένως στο περιβάλλον μας, το 7% του γενικού πληθυσμού θα έχει χρόνιο βήχα». Σύμφωνα με τον ειδικό, εξάλλου, «τείνει να είναι πιο συχνός στις γυναίκες μέσης ηλικίας από ό,τι στους άνδρες».

Γιατί εμφανίζεται ο χρόνιος βήχας; Σύμφωνα με τον Aparicio, ο επιπολασμός του χρόνιου βήχα είναι «τριπλάσιος στους καπνιστές από ό,τι στους μη καπνιστές ή στους πρώην καπνιστές, καθώς και σε άτομα που ζουν σε περιοχές με υψηλή περιβαλλοντική ρύπανση».

Όσον αφορά τις κύριες ασθένειες που μπορεί να προκαλέσουν χρόνιο βήχα, είναι οι εξής:

  • Μεταρινική σταγόνα. Όταν η μύτη ή τα ιγμόρεια παράγουν περίσσεια βλέννας, αυτή στάζει στο πίσω μέρος του λαιμού και προκαλεί το αντανακλαστικό του βήχα.
  • Άσθμα. Ο βήχας που σχετίζεται με το άσθμα μπορεί να είναι μεταβλητός με την πάροδο του χρόνου, ανάλογα με την έκθεση σε διάφορους εκλυτικούς παράγοντες (αλλεργίες, έκθεση σε κρύο αέρα ή ορισμένες χημικές ουσίες), και υπάρχει ένας τύπος άσθματος στον οποίο ο βήχας είναι το κύριο σύμπτωμα.
  • Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (GORD). Σε αυτή τη συχνή πάθηση, το οξύ του στομάχου παλινδρομεί προκαλώντας ερεθισμό που οδηγεί σε χρόνιο βήχα.
  • Λοιμώξεις. Ο βήχας μπορεί να συνεχιστεί μετά την υποχώρηση άλλων συμπτωμάτων πνευμονίας, γρίπης, κρυολογήματος ή άλλων λοιμώξεων του ανώτερου αναπνευστικού. Αυτό ονομάζεται βήχας μετά από λοίμωξη. Άλλες λοιμώξεις που μπορεί να προκαλέσουν βήχα περιλαμβάνουν τη φυματίωση.
  • Χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ). Η χρόνια βρογχίτιδα μπορεί να προκαλέσει βήχα με πτύελα. Τα περισσότερα άτομα με ΧΑΠ είναι καπνιστές ή πρώην καπνιστές.
  • Χρήση φαρμάκων για την αρτηριακή πίεση. Οι αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης, οι οποίοι συνήθως συνταγογραφούνται για την υψηλή αρτηριακή πίεση και την καρδιακή ανεπάρκεια, είναι γνωστό ότι προκαλούν χρόνιο βήχα σε ορισμένα άτομα.
  • Καρδιαγγειακές παθήσεις: ανεπάρκεια της αριστερής κοιλίας, πνευμονικό έμφραγμα, ανεύρυσμα αορτής.
    Λιγότερο συχνά, αναφέρει ο εμπειρογνώμονας, «ο χρόνιος βήχας μπορεί να προκληθεί από εισρόφηση (τροφής, στους ενήλικες- ξένων σωμάτων, στα παιδιά)- βρογχεκτασία, κυστική ίνωση, καρκίνο του πνεύμονα ή ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση».

Πώς μπορώ να καταλάβω ότι έχω χρόνιο βήχα;

Όπως αναφέρει ο Aparicio, η έννοια του χρόνιου «αναφέρεται μόνο στη διάρκεια του βήχα αλλά όχι στα χαρακτηριστικά του». Καθώς υπάρχουν πολλές αναπνευστικές διεργασίες που προκαλούν βήχα, «για να διαγνωστεί η αιτιολογική νόσος, είναι απαραίτητο να πραγματοποιηθεί μια σειρά εξετάσεων με βάση τη συνύπαρξη άλλων συμπτωμάτων. Οι δύο βασικές εξετάσεις είναι η ακτινογραφία θώρακος και η σπιρομέτρηση». Σε κάθε περίπτωση χρόνιου βήχα «πρέπει να διενεργείται σειρά εξετάσεων για τον αποκλεισμό των κύριων αιτιών που αναφέρθηκαν».

Προειδοποιητικά σημάδια για να επισκεφθείτε γιατρό για αυτή την αιτία είναι: «Εάν επιμένει για εβδομάδες, ειδικά εάν συνοδεύεται από πτύελα ή αίμα, διαταράσσει τον ύπνο ή επηρεάζει το σχολείο ή την εργασία". Ο γιατρός θα αξιολογήσει άλλα προειδοποιητικά σημεία όπως: αιμόπτυση, βραχνάδα, σημαντική παραγωγή πτυέλων, συστηματικά συμπτώματα, γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση που επιπλέκεται από: απώλεια βάρους, αναιμία, αιματέμεση, δυσφαγία ή μη ανταπόκριση σε ειδική θεραπεία, πνιγμό ή εμετό, υποτροπιάζουσες πνευμονίες ή μη φυσιολογική ακτινογραφία θώρακα».

Τι μπορώ να κάνω για τη θεραπεία του χρόνιου βήχα

Η θεραπεία του χρόνιου βήχα «είναι αυτή της υποκείμενης νόσου που τον προκαλεί, εφόσον έχει εντοπιστεί», επισημαίνει ο Aparicio. Για παράδειγμα, «μπορούν να χρησιμοποιηθούν αντιβιοτικά για την πνευμονία ή εισπνευστήρες που περιέχουν φάρμακα που διευρύνουν τους αεραγωγούς (βρογχοδιασταλτικά) ή κορτικοστεροειδή για τη χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) ή το άσθμα».

Σε περιπτώσεις όπου δεν εντοπίζεται καμία αιτία (ιδιοπαθής βήχας) «η θεραπεία θα είναι συμπτωματική με τη χρήση αντιβηχικών φαρμάκων», αναφέρει ο Aparicio. Σύμφωνα με τον ειδικό, «στις περισσότερες περιπτώσεις ο χρόνιος βήχας εξαφανίζεται, αν και υπάρχει ένα μικρό ποσοστό στο οποίο δεν μπορεί να ελεγχθεί».

Στην πραγματικότητα, σύμφωνα με τα στοιχεία της Separ, «έως και τα δύο τρίτα των ασθενών αποτυγχάνουν να βελτιώσουν πλήρως τον χρόνιο βήχα τους με μια κλασική θεραπευτική προσέγγιση». Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι σε πολλές περιπτώσεις ο βήχας δεν έχει μία μόνο, αλλά μάλλον πολυπαραγοντική προέλευση.

Έτσι, για αυτούς τους ασθενείς που δεν μπορούν να βρουν λύση στο πρόβλημά τους, οι ειδικοί του Separ συνιστούν άλλες επιλογές, όπως η λογοθεραπεία και κυρίως η χρήση τεχνικών τοπικής αποκατάστασης, οι οποίες «έχουν δώσει ενθαρρυντικά αποτελέσματα, σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες», σύμφωνα με την εταιρεία. Ο μηχανισμός στον οποίο βασίζεται οφείλεται στη μείωση της ευαισθησίας του τόξου του αντανακλαστικού βήχα με μείωση της παρόρμησης για βήχα και αύξηση του κατωφλίου βήχα.

Ομοίως, «η θεραπεία (ενίοτε επιθετική, αν χρειαστεί) του GOR στις διάφορες μορφές του (όξινο, βασικό ή αέριο) φαίνεται να είναι ζωτικής σημασίας», λέει ο Christian Domingo, ανώτερος σύμβουλος στην Πνευμονολογική Υπηρεσία της Corporació Sanitària Parc Taulí, στο Sabadell (Βαρκελώνη), αναπληρωτής καθηγητής στο Universitat Autònoma de Barcelona και μέλος της Separ.

Συμβουλές για την αντιμετώπιση του βήχα

Είναι σημαντικό να θυμάστε ότι, κατά γενικό κανόνα, ο βήχας δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται, καθώς παίζει σημαντικό ρόλο στον καθαρισμό των αεραγωγών και στην απομάκρυνση του φλέγματος. Ωστόσο, υπάρχουν πάντα εξαιρέσεις. Εάν ο βήχας είναι έντονος, δυσκολεύει τον ύπνο και την ξεκούραση ή οφείλεται σε ορισμένες συγκεκριμένες αιτίες, μπορούν να δοκιμαστούν διαφορετικές λύσεις.

Ορισμένες φόρμουλες που μπορούν να βοηθήσουν στην καταπράυνση του βήχα, τουλάχιστον σε κρίσιμες στιγμές, όπως τη νύχτα, είναι οι εξής

  • Πίνετε άφθονα υγρά.
  • Να αναπνέετε υδρατμούς.
  • Πάρτε γλυκά ή πάρτε μικρές γουλιές νερού για να ενυδατώσετε το λαιμό.
  • Να πλένετε τη μύτη σας ή να κάνετε γαργάρες.

Πηγή: healthstat.gr